Ахҭысқәа

Абызшәатә центр аҟны зықәрақәа 4-14 шықәса рыбжьара иҟоу 124 ҩык аҵаҩцәа аҵара рҵоит.

«Жәларбжьаратәи афонд Аҧсни» акультура-гәыҳалалратә фонд «Ашанеи» зхылаҧшуа ахәыҷқәа Амир Џьигаеви, Амина Бигәааҧҳаи, иахьа, рҽыхәышәтәра иацырҵац Ермантәылаҟа ицеит.

Амири Аминеи изныкымкәа Ермантәыла аҽыхәышәтәреи ареабилитациеи ирхысхьеит, узықәгәыӷша алҵшәақәагьы аадырҧшуеит. Хымҧада, ас еиҧш иҟоу аҭагылазаашьа аҭаацәа агәалаҟазаара бзиа рнаҭоит.

Рашәара 24, акрыфарҭа «ДЕМ» аҟны, ауаажәларратә еилазаара «Иҭабуп Аиааиразы» захьӡу апроект аҳәаақәа ирҭагӡаны,  агәыҳалалратә еиҿкаара «Кьараз» еиҿнакааит агәыҳалалратә аукцион. Уаҟа еизгаз аҧара, зҭагылазаашьа уадаҩу  Аҧсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеранцәа ирзеихшахоит.

Ауаажәларратә еиҿкаара «Жәларбжьаратәи афонд Аҧсны» ахьӡала, гәык-ҧсык ала ишәыдысныҳәалоит иҧшьоу амсылман ныҳәа-Рамазан. Ишәзеиӷьасшьоит агәабзиара, агәамч, аизҳазыӷьара! Ҳазшаз дышәзылҧхааит!

 «Жәларбжьаратәи афонд Аҧсны» Урыстәыла амш аҽны уи атәыла  ауаажәларра зегьы ирыдныҳәалоит .

Ари амш ныҳәа аҽны милаҭрацәала Урыстәылатәи Афедерациа иқәынхо зегьы аҭынчреи, аизҳазыӷьареи, акзаареи рзеиӷьанашьоит. 

Аҭоурых ду змоу Урыстәылеи, уи иқәынхо ауаажәларреи егьырҭ атәылақәа рыҽрыманадартә еиҧш алшара ҟанаҵоит. Азеиҧш ҭоурых хьчо, аешьаратә еизыҟазаашьақәа рырҿиара амҩа иануп.

Иахьа, рашәарамза 6 рзы, имҩаҧысит Аҧсны икоммерциатәым аиҿкаарақәа рассоциациа изаамҭанытәиу аизара. Уаҟа  далхын Ассоциациа адиректор ҿыц,  Алхас Ҭҳагәышь.

 Уаанӡа Ассоциациа напхгара азиуан Сонер Гогәуа.

Алхас Ҭҳагәышь, ауаажәларратә еиҿкаара «Ассоциациа «Инва-Содействие» еиҳабыс дамоуп, иара убас Аҧсны икоммерциатәым аиҿкаарақәа рассоциациа ашьақәыргылаҩцәа дыруаӡәкуп.

Сириатәи Арабтә  Республика Аҧсны Ахьыҧшымра ахьазханаҵаз инамаданы, арепатриациеи адемографиеи  рминистрраҿы имҩаҧсыз аҭынчратә митинг рхы аладырхәит «Жәларбжьаратәи афонд Аҧсны»  ахаҭарнакцәа.

 Амитинг еиднакылеит Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада, ҳтәыла анапхгара, ауаажәларратә усзуцәа, ҳџьынџьуаа.  Иқәгылоз зегьы аџьшьара рырҭеит Сириа иқәынхо ауааҧсыреи, атәыла анапхгареи, ҳхьыҧшымра азхаҵара иахьадгылаз азы.

«Жәларбжьаратәи  афонд Аҧсны», Аҧсынтәылеи Сириеи ирықәынхо ауаажәларра рахь адныҳәалара ҟанаҵоит атәылақәа рыбжьара аофициалтә еизыҟазаашьақәа ахьышьақәгылахаз.

Аҧсны, еснагь агәҭынчымра аанарҧшуеит Сириатәи Арабтә Республика аҟны имҩаҧысуа ахҭысқәа рзы. Агәаҳәара амоуп уи адгьыл аҿы аҭынчреи аизҳазыӷьареи шьақәгылахарц азы.  Сириа, аҩбатәи ҩнхеит уа инхо ҳауаажәлар рзы,  насгьы егьыҟанаҵеит даара аҵакы змаз ашьаҿа ӷәӷәа ҳаиҩызареи ҳусеицуреи рырӷәӷәараҿы.

Ҳарҭ агәра ганы ҳаҟоуп, аҩтәылак рыбжьара адипломатиатә еизыҟазаашьақәа, ҳажәлар аҧхьаҟа  алҵшәа шырзаанаго.

Сергеи Уасил-иҧа, агәаӷьра злаз, иҟәыӷаз уаҩын. Ауаажәларратә, политикатә усзуҩын, итәыла дапатриот дуун. Иара ҳхәынҭқарра анапхгара аҭара анаҩсгьы, ажәлар реидкылара дақәшәон, иуаажәлара бзиа ибон.

Сергеи Багаҧшь хаҭала дыздыруаз зегьы иазгәарҭоит иара иразра, игәыҳалалра. Аполитикатә аренаҿы даныҟазгьы, дарбанызаалак зегьы рзы даартын, зегь разнеишьа дақәшәон.

«Жәларбжьаратәи афонд Аҧсны» адныҳәалара ҟанаҵоит Симон Кананит имш инамаданы-Иаса Қьырса иапостолцәа руаӡәк, Аҧсны ақьырсианра азаазгаз, зыҧсрала ҳагәнаҳарақәара зхызхыз, Анцәа ибзиабареи, иашьапкареи, агәыҳалалреи ргьама ҳзыркыз.

Лаҵарамза 21 рзы, Кавказтәи аибашьра иахҟьаны, ҳажәлар ахлымӡаах иҭагылар акәхеит. Акыр шықәса уажәаԥхьа, 1864 шықәса рзы, ҳарҭ ҳауаажәлар рҭоурыхтә ԥсадгьыл ааныжьны ицар акәхеит Ҭырқәтәылаҟа, иара убас егьырҭ атәым тәылақәа рахь.

Иахьа, ҳара  ҳҽазаҳшәоит аҳәаанырцә инхо ҳџьынџьуааи ҳареи  ҳаешьареи ҳаиҩызареи  ирызку ацҳа абжьаҵара.

Иахьа, Аҧсны Аҳәынҭқарра раҧхьатәи ахада, Владислав Арӡынба ихыҵуазаарын 73 шықәса.  Ауаҩы, зыжәлар аиааиреи ахьыҧшымреи рзаазгаз, наунагӡа   ҳажәлар рҭоурых аҿы  ишьҭа еицакра ақәымкәа иаанхоит. Иара, ҧызак иаҳасаб ала, ҳарҭ зегьы, иара убас еизҳауа абиҧарақәа, аҧсҭазаареи аҿиареи рҭагылазаашьа ҳзаҧиҵеит.  Ҳаҧсадгьыл хазына шәҭыкакаҷларц азы, имчи-илшеи, иҵарадырреи, игәабзиареи ахҭниҵеит. Ихьӡ лаша есиуа ирыциуеит-Владислав Григори-иҧа Арӡынба!

Акыр иаҧсоу ҳауаажәлар, аветеранцәа! Ауаажәларратә еиҿкаара «Жәларбжьаратәи афонд Аҧсны»  анапхгара, алахәылацәа, гәык-ҧсык ала афашизм аҿаҧхьа ижәгаз Аиааира амш шәыдаҳныҳәалоит. Шәара шәхымҩаҧгара, шәыгәаӷьра, шәҿырҧшы акырӡа ахә ҳаракны иаҳшьоит. Аиааира амш аагара шәыхәҭа ду алажәгалеит. Уи абара иахьымӡаз, аибашьра адәаҿы иҭахаз, хабарда ибжьаӡыз зегьы рҿаҧхьа ҳхырхәоит, ргәалашәара ҳацуп.

«Жәларбжьаратәи афонд Аҧсны» ахьӡала, Аҧсуа радио амш рыдысныҳәалоит уи аиреи ашьақәгылареи аҟны игылаз, зџьабаа аду, иахьагьы ааҧсарак ҟамҵакәа уи амаҵ азызуа, арҿиара знапы алаку зегьы. Аҧсуа радио, хымҧада, ҳажәлар ирҿахәҳәагоуп. Нхыҵи-Аахыҵи, нырцәи-аарцәи еимаздо, цҳас ирыбжьоу, аҧсышәала зыбжьы ҿацаӡа иго, адырраҭара шьахәқәа рыла ҳажәлар шьыжьы инаркны хәлаанӡа ргәы зырҿыхо Аҧсуа Радио аихьӡарақәа азеиӷьасшьоит! Ҳажәлар знысхьоу аҭоурыхтә мҩаҿы Аҧсуа Радио ашьҭа еицакра амамкәа иануп.

Ицәажәоит Аҟәа! Наунагӡа Аҧсынра иқәыҩлааит Аҧсуа Радио абжьы!

Ҳаҭырла,

«Жәларбжьаратәи афонд Аҧсны» ахьӡала, адунеи иқәынхо Ачерқьесқәа зегьы  Адыга абираҟ амш рыдаҳныҳәалоит. 12 хылҵшьҭра реидкылара иасимволуп. Ачерқьесқәа ахьыҟазаалакгьы ркультура аиқәырхара иашьҭоуп, рыҧсадгьыл абзиабара рылоуп.

Аҧсны аамҭа уадаҩ ианҭагылаз, ари абираҟ ҳажәлар адгылара рнаҭеит.

Ҳаешьаратә жәларқәа  аҭынчреи аизҳазыӷьареи рзеиӷьаҳшьоит. Абираҟ еицакра ақәымлааит! Ҽааныбзиала!

Аԥсны акультура зҽаԥсазтәыз аусзуҩ, «Ахьӡ-Аҧша» аорден а-2-тәи аҩаӡара занашьоу Адилле Абасс-оглы, ҳтәыла аҭоурых аҿы лышьҭамҭа анымҵуа иануп. Сталинтәи арепрессиақәа рнаҩс, Нестор Лакоба иҭаацәа рҟынтә, зыҧсы ҭаны иаанхаз лара лоуп. 1938 шықәса рзы, Адилле Абасс-оглы, Лакоба дахьиҭынхаз азы, «Жәлар драӷоуп» ҳәа ахара лыдҵаны, арепрессиа лызун. 1953 шықәса рзы, дахьҭакыз аҭыҧ аҟынтә лхы дақәиҭтәын, дагьыхынҳәит Аҟәаҟа. Лара дызнысыз лыҧсҭазааратә мҩа шьахәла ианыҧшуеит лгәалашәарақәа еидызкыло ашәҟәы «Не могу забыть».

Уарча ақыҭа инхо Шьақаиа Ҭымыри, Габниаҧҳа Светланеи ахшара рацәа змоу аҧсуа  ҭаацәароуп. Иахьа, ари аҭаацәараҿы ҩаҧхьа гәырӷьаран. Диит а-13-тәи асаби, Мадлена хәыҷы.  Мадлена хәҩык аишьцәеи, быжьҩык аиҳәшьцәеи лымоуп: Санта, Саманта, Сабина, Сабрина, Саида, Саид, Сантана, Алексеи, Гудиса, Алмас, Амина, Леон.

«Жәларбжьаратәи афонд Аҧсны» имҩаҧнаго еснагьтәи апроект «Ани амаалықьи» аҳәаақәа ирҭагӡаны, ҷыдала арҭ аҭаацәа рзы ирхиан аҳамҭа. Мадлена лыхьӡала еиқәыршәаз ашәыра еиднакылоит лара  лааӡараҿы лан лхы иалырхәаша амаҭәахәқәа, ацәымҳақәа инадыркны ашәҵатәқәа рҟынӡа.

Ақьырсиан динхаҵараҿы-Амшаҧ ныҳәа, зегь реиҳа иҧшьоу ныҳәоуп ҳәа иҧхьаӡоуп. Уи хшыҩзцара азнауеит абас еиҧш иҟоу ахҭыс-Анцәа ихаҭа дуаҩхеит, ҳара ҳзы иҧсҭазаара далҵит, еиҭеирала ауаа амчра, аҧсра, ацәгьоура иаҟәыиҭхеит. Амшаҧ ныҳәа-аныҳәақәа ирныҳәоуп. 

Ауаажәларратә еиҿкаара «Жәларбжьаратәи афонд Аҧсны»  ахаҭарнакцәа, ари аныҳәа ҧшьа рыдырныҳәалоит Аҧсны иқәынхо ауааҧсыра.

Аҵарадырра аҳәаақәа ирҭагӡаны, «Жәларбжьаратәи афонд Аҧсни», Ҭырқәтәыла иҟоу ҳдиаспореи рыбзоурала, Аҧсны иҟоу ашкол  интернатқәа ирызшан аҳамҭақәа. Очамчыратәи, Аҟәатәи, Калдахәаратәи ашкол интернатқәа рҿы аҵара зҵо аҵаҩцәа рзы 500 цыра ацәарҭамаҭәа ааган Ҭырқәтәылантәи. Урҭ рахьтә,  Очамчыратәи ашкол интернат ианашьан 200 цыра,  Аҟәатәи-200, Каладахәаратәи-100. Изныкымкәа асеиҧш иҟоу агәыҳаларатә  цхыраара аадырҧшхьеит ҳдисапора.

Гәдауҭа араион Дәрыҧшь ақыҭа инхо Мери Барцыц-Агрба, лықәрахь днеихьеит.  Лҧа Романи, лҭаца Таниеи  ирыхьыз ачымазара иахҟьаны рыҧсҭазаара иалҵхьеит. Лара иааӡатәны илзынхеит ҩыџьа лмаҭацәа, Ивани, Дианеи. Дара абжьаратә школ аҟны аҵара рҵоит.  Рҭаацәа рдунеи анырыҧсахуаз ихәыҷқәан, рыхшара рааӡара иахьымӡеит. Зшьапы ркхьаз рыҩны акәзар, аргылаха рмаӡеит. Аха, ауацәа аҭынхацәа ирыбзоураны  аҩны ахыбра ргыланы иалгеит. Уажәшьҭа ҩнымаҭәахәыла архиароуп иаҭахәу.

Убри инамаданы, "Жәларбжьаратәи афонд Аҧсны" ахада Сенер  Гогәуа адныҳәалара ҟаиҵеит. Уаҟа иазгәаҭоуп:

Ҳаҭыр зқәу Рауль Џьумка-иҧа!
Ауаажәларратә еиҿкаара «Жәларбжьаратәи афонд Аҧсны» ахьӡала, ишәыдысныҳәалоит шәымш ира. Ишәзеиӷьасшьоит агәабзиара, агәамч, аихьӡарақәа. Ҳҳәынҭқарреи ҳауаажәлари рҧеиҧш лашазы имҩаҧыжәго шәусқәа нагӡара рықәзааит. Иахьа, адунеи аҿы имҩаҧысуа аполитикатә еибарххарақәа Аҧсны ианымыҧшырц залшом. Уи ицәырнагоит анапхгаразы ауадаҩрақәа. Убарҭ риааираҿы аманшәалара шәыцзааит. Аҧсуа милаҭ ргәы ҭызго аусқәа рынагӡараҟны амчи алшареи Анцәа ишәиҭааит!  
Ҳаҭырла,
«Жәларбжьаратәи афонд Аҧсны»
Ахада Сенер Гогәуа

Март 15-16, 1993ш.рзы, Гәымысҭатәи афронт аҟны имҩаҧган Қырҭтәылатәи архәҭақәа рҟынтә Аҧсны аҳҭнықалақь ахақәиҭтәразы арратә аоперациа. Имҩаҧгаз ажәылара иалҵшәаны, Аҧснытәи архәҭақәа рнапаҿы иааргеит астратегиатә ҵакы змаз, Аҟәа азааигәара иҟаз аҳаракырақәа.  Аха, аҵыхәтәантәи аиҿыхысрақәа рнаҩс, Аҧснытәи архәҭақәа шьҭахьҟа ихьаҵыр акәхеит. Аибашьра аветеранцәа излазгәарҭо ала, Аҟәа ахақәиҭтәразы имҩаҧгаз Марттәи ажәылара, зегь реиҳа иуадаҩыз жәыларан. Уи ажәылараҿы иҭахеит  222-ҩы Аҧснытәи архәҭақәа реибашьцәа, шәҩыла ироуит ахәрақәа, 23-ҩык хабарда ибжьаӡит.

Pages